Testautomatisering is ondertussen overal. Als software tester kom je het constant tegen en dat is ook logisch! Want handmatig alle regressietests doorlopen voor elke release? Ga er maar aan staan!
We willen gewoon sneller en beter testen. Dat snapt iedereen.
Maar waar gaat testautomatisering dan naartoe? Welke tools ga je echt gebruiken? En hoe zorg je dat je niet verdrinkt in onderhoud van al je geautomatiseerde tests?
Die vragen worden steeds relevanter. Daarom kijken we vooruit naar wat er komen gaat in de wereld van test automation.
Testautomatisering vandaag: waar staan we nu?
De wereld van testautomatisering is best wel uitgebreid geworden. Van simpele unit tests tot complexe end-to-end scenario’s. Er is voor elk probleem wel een oplossing. Maar dat betekent ook keuzes maken.
Wij zien vooral deze uitdagingen:
- Te veel tools, te weinig focus: iedereen wil het nieuwste framework uitproberen.
- Onderhoud dat uit de hand loopt: tests die vaker breken dan de applicatie zelf.
- Teams die niet weten waar te beginnen: testautomatisering lijkt soms best overweldigend.
Maar er zijn ook echt mooie succesverhalen. Wanneer je je release cycle van twee weken naar drie dagen hebt kunnen verkorten bijvoorbeeld. Puur door slimme testautomatisering. Dat helpt echt enorm!
Robot framework en andere tools die veel worden gebruikt
Het Robot framework wordt tegenwoordig veel gebruikt. Het is open source, flexibel en werkt gewoon goed. Een complete regressie test suite opzetten en automatiseren kan al in slechts een paar weken, waarna je elke week flink wat tijd bespaart.
Waarom robot framework populair is:
- Je schrijft tests in normale taal (geen ingewikkelde code)
- Er is een uitgebreide bibliotheek voor web, API en desktop testing
- Het is makkelijk te onderhouden door testers én ontwikkelaars
- Er is Nederlandsrtalige documentatie beschikbaar
Andere tools die we tegenkomen:
- Cypress: vooral voor moderne web applicaties. Snel, betrouwbaar, maar alleen voor JavaScript. Prima keuze als je team daar mee werkt.
- Selenium: de klassieker die nog steeds goed werkt. Wel iets meer setup nodig, maar ondersteunt alle browsers en programmeertalen.
- Playwright: een nieuwkomer die veelblovend is. Dit is Microsoft’s antwoord op Cypress, maar dan voor meerdere browsers tegelijk.
- TestComplete: een betaalde tool die veel kan (maar ook veel kost). Voor teams die snel willen starten zonder veel technische kennis.
De tip die we vaak geven? Begin eerst met wat je team al kent. Een simpele test die echt werkt is beter dan een complexe test die niemand begrijpt.
AI in testautomatisering: hype of hulp?
AI en machine learning, je komt er niet meer omheen in gesprekken over testautomatisering. Maar wat kun je er nou echt mee?
Wat AI nu al voor je doet:
- Zelfherstellende tests: als een element van plaats verandert, past de test zich ook aan
- Visuele testing: AI vergelijkt screenshots en geeft de verschillen zelf aan
- Testdata generatie: automatisch realistische testdata maken
- Voorspellen waar bugs (kunnen) zitte: op basis van code changes denkt ai met je mee
Deze zaken waren jaren geleden nog toekomstmuziek, maar zijn ondertussen al normaal geworden.
Maar let wel steeds goed op, want;
- AI-tools zijn vaak nog experimenteel (en een bekend fenomeen is hallucinaties)
- Je hebt veel data nodig voor goede resultaten
- Black box probleem: je weet niet altijd waaróm iets fout gaat
Ons advies? Probeer eerst kleine en gerichte AI-features uit, maar bouw er niet je hele strategie op. Het is een mooie aanvulling, geen vervanging van goed testwerk. En blijf altijd controleren wat er gebeurt.
Van testautomatiseringstools naar echte testautomatisering
Er is een groot verschil tussen tools gebruiken en écht automatiseren. Teams denken dan: “We hebben Selenium, dus we doen aan testautomatisering.” Maar dan hebben ze vijftig vluchtige tests die constant onderhoud nodig hebben.
Echte testautomatisering betekent:
- Stabiele testomgeving: tests die betrouwbaar draaien, niet alleen op jouw laptop
- Duidelijke teststrategie: weet wat je automatiseert en waarom. Niet alles hoeft geautomatiseerd
- Team dat het begrijpt: iedereen kan tests lezen, aanpassen en uitbreiden
- Onderhoud dat behapbaar blijft: nieuwe features breken niet alle bestaande tests
Snelheid vs. kwaliteit: waarom beide prima kunnen samengaan
“Maar als we snel willen, gaat dat ten koste van kwaliteit?” Die vraag krijgen we soms. En het antwoord is: nee, dat hoeft niet als je het goed inricht!
Testautomatisering helpt juist om beide te bereiken:
- Snellere feedback: binnen een paar minuten weet je of nieuwe code iets breekt
- Consistentie in testing: geautomatiseerde tests vergeten nooit een stap
- Meer tijd voor exploratory testing: testers kunnen zich focussen op echte bugs
- Vertrouwen in releases: je weet dat de basis goed werkt
Een voorbeeld uit de praktijk: een fintech startup die dagelijks nieuwe features wilde uitrollen, maar durfden dat niet zonder uitgebreide handmatige tests. Dat kostte echter steeds meer tijd. Door slimme testautomatisering kunnen ze nu binnen een uur na elke code change weten of alles nog werkt zoals bedoeld. Resultaat? Dagelijkse releases zijn realiteit geworden.
De uitdagingen die we tegenkomen (en hoe we ermee omgaan)
En we moeten ook realistisch zijn. Testautomatisering is niet altijd makkelijk. Maar de inspanning aan het begin is het zeker waard. Wat zien we in de praktijk als belangrijkste uitdagingen:
- Microservices architecturen: tests worden complexer als je applicatie uit tientallen services bestaat. Ons advies: begin met contract testing tussen services. Dan weet je dat ze goed samenwerken.
- Mobile testing: verschillende apparaten, OS versies, en talloze schermformaten. Het wordt al snel veel en/of ingewikkeld. Wij adviseren om te focussen op de belangrijkste combinaties en dan cloud testing inzetten voor de rest.
- Legacy systemen: oude applicaties zonder API’s of testbare interfaces. Soms moet je creatief zijn met tools als Sikuli voor visuele automatisering.
- Team skills: niet iedereen kan programmeren, maar iedereen moet wel tests kunnen begrijpen. Daarom kiezen we vaak voor tools met natural language syntax.
- Onderhoud overhead: tests die constant ‘breken’ kosten meer tijd dan ze opleveren. Onze regel: als een test drie keer breekt zonder echte bug, grondig herschrijven of weggooien en een nieuwe schrijven.
Praktische stappen om te beginnen met testautomatisering
“Oké, ik ben overtuigd. Maar waar begin ik dan?” Die vraag krijgen we vaak van mensen die willen starten met testautomatisering.
We zullen binnenkort een meer uitgebreide gids delen met uitvoerige details per onderdeel. Maar hier alvast een chronologische volgorde de belangrijkste onderdelen:
Week 1: Inventarisatie
- Welke tests doe je nu handmatig?
- Welke tests duren het langst?
- Welke tests doe je elke release?
Week 2-3: Tool selectie
- Wat kan je team?
- Wat past bij je applicatie?
- Begin met één tool, niet drie
Week 4-6: Eerste tests
- Start met de quick wins
- Kies stabiele functionaliteit
- Maak tests die andere mensen ook kunnen lezen (en snappen)
Maand 2: Uitbreiden
- Voeg gaandeweg meer scenario’s toe
- Integreer in je build pipeline
- Train teamleden
Maand 3+: Optimaliseren
- Analyseer welke tests het meeste waarde opleveren
- Verbeter de langzame tests
- Documenteer je aanpak
Begin klein (maar denk wel aan het grote geheel). Dat werkt echt het beste.
Veelgemaakte fouten bij test automation (en hoe je ze voorkomt)
Er zijn genoeg projecten die niet goed gaan. En nee, dat is niet leuk, maar deze zijn altijd wel leerzaam. En er gaan vaak dezelfde type dingen fout. Wat zien we het meest:
- Fout 1: alles willen automatiseren. Niet elke test hoeft geautomatiseerd. User acceptance testing bijvoorbeeld, dat doe je vaak beter handmatig.
- Fout 2: te complexe tests schrijven. Een test die vijf verschillende systemen test, breekt ook vijf keer zo vaak. Houd tests simpel en geïsoleerd.
- Fout 3: geen onderhoud plannen. Tests zijn ook software en software heeft altijd onderhoud nodig. Plan er dus ook tijd voor in.
- Fout 4: niet de juiste tool voor de job. Selenium is niet altijd het beste antwoord. En API tests zijn vaak sneller en stabieler dan UI tests.
- Fout 5: tests als documentatie gebruiken. Tests moeten duidelijk en uitgeschreven zijn, dat kan soms overkomen als een goed alternatief voor documentatie. Maar het is een misvatting,ze vervangen geen functionele documentatie. Dat is altijd nodig, dus besteed daar ook voldoende tijd aan.
Waar gaan we met testautomatisering naartoe?
We zien een paar interessante ontwikkelingen die de komende jaren steeds belangrijker worden:
- AI wordt steeds slimmer en handiger. Denk aan tests die zichzelf repareren als een knop van plaats verandert, of slimme suggesties voor nieuwe testscenario’s. Geen robots die al je werk overnemen, maar tools die je helpen beter en grondiger te werken.
- Iedereen kan het. Low-code tools maken het mogelijk dat ook business analisten tests kunnen schrijven. Zonder zelf te programmeren, gewoon door scenario’s uit te leggen.
- Alles naar de cloud. Steeds minder gedoe met lokale testomgevingen opzetten. Je opent een browser, schrijft je test en het draait automatisch op tientallen verschillende configuraties.
- Testen wordt onderdeel van alles. Performance en security testing gebeurt niet meer apart aan het eind, maar loopt gewoon mee tijdens elke build.
- Één test, alle platformen. Schrijf één keer en test dan automatisch op web, mobiel en desktop. Dat scheelt enorm veel dubbel werk.
Hoe wij hiermee omgaan
We proberen niet te veel te gissen wat er komt. We focussen vooral op ervaring, wat nu werkt en blijven leren.
Onze aanpak:
- Experimenteren met nieuwe tools maar pas integreren als ze bewezen stabiel zijn.
- Investeren in onze mensen want de beste tools werken niet zonder goede testers.
- Samenwerken met klanten, want hun uitdagingen bepalen welke richting we opgaan.
- Kennisdeling, wat we leren, delen we met het team. En natuurlijk ook via onze blogOndertitels ingediend door de Amara.org gemeenschap. .
Begin vandaag zelf met testautomatisering
Testautomatisering hoeft niet moeilijk te zijn. Begin gewoon ergens. Liefst klein. Kies één repetitieve test die je elke week doet. Automatiseer die eerst eens. Leer dan van wat er goed en fout gaat. En bouw dan verder.
De toekomst van testautomatisering is veelbelovend. Er komen steeds betere tools, slimmere technieken en meer mogelijkheden. Maar de basis blijft hetzelfde: goede tests die je helpen betere software te maken.
Maak je niet druk als het in het begin overweldigend lijkt. Dat hebben we allemaal gehad! Je kent die grafiek wel dat groei plaatsvindt buiten je comfort zone toch? De kunst is dan ook om klein te beginnen en consistent te blijven. De rest volgt dan vanzelf.
Wil je meer leren over testautomatisering? Of ben je benieuwd hoe wij bij YTP omgaan met test automation in de praktijk? We delen graag onze ervaring! Bekijk onze testautomatisering vacatures en hoe het werken bij Your Test Professionals eruitziet, of neem gewoon contact op. Want samen automatiseren we toch het makkelijkst!
